Stoppen met schreeuwen en schelden

Stoppen met schreeuwen en schelden lukt niet door je voor te nemen dat je rustig blijft. Het lukt wel als je weet wat je lichaam doet vlak voordat je uitvalt en als je voor dat moment een vaste handeling klaar hebt. Schreeuwen is vaak een gewoonte geworden, en een gewoonte vervang je door een andere.

Waarom ga je schreeuwen tijdens een ruzie

Bijna niemand schreeuwt omdat hij denkt dat het helpt. Je schreeuwt omdat je je niet gehoord voelt en harder praten de snelste manier lijkt om door te dringen. Het werkt averechts. Wie wordt toegeschreeuwd, hoort de boodschap niet meer en hoort alleen nog het volume. Die gaat terugschreeuwen of sluit zich af, en dan voel jij je nog minder gehoord.

Vermoeidheid, drukte en honger maken de drempel lager. Hetzelfde geldt voor ergernissen die je hebt ingeslikt. Wat je weken niet zegt, komt er op een slecht moment in één keer uit.

Vaak heb je het ook zo geleerd. Wie opgroeide in een huis waar hard werd gepraat, grijpt daar onder druk sneller naar terug. Dat is een verklaring en geen excuus. Het laat vooral zien dat het aangeleerd is en dus ook af te leren valt.

Wat doet schelden met je relatie

Schelden gaat een stap verder dan schreeuwen. Met een scheldwoord val je niet aan wat je partner deed, maar wie hij of zij is. Relatieonderzoeker John Gottman beschrijft vier gedragingen die een relatie ondermijnen: kritiek, minachting, defensiviteit en stonewalling. Schelden, sneren en kleineren vallen onder minachting.

Een scheldwoord blijft hangen, ook nadat de ruzie allang over is. 'Dat meende ik niet' haalt het niet weg. Je partner heeft het gehoord en onthoudt het. Spreek daarom met elkaar af welke woorden nooit meer vallen, en houd je daar ook aan als de ander zich een keer vergist.

Hoe kun je stoppen met schreeuwen

Begin met je eigen signalen leren kennen. Een strakke kaak, warme wangen, sneller praten, de ander niet laten uitpraten. Dat is het moment om in te grijpen, niet tien seconden later. Deze stappen kun je oefenen:

1. Stop midden in je zin. Je hoeft hem niet af te maken.
2. Adem langzaam uit en laat je stem bewust zakken.
3. Zeg wat er gebeurt: 'Ik merk dat ik ga schreeuwen. Dat wil ik niet.'
4. Ga zitten of zet een stap achteruit.
5. Lukt rustig praten niet, neem dan een pauze en zeg wanneer je terugkomt.

Verwacht niet dat het meteen elke keer lukt. Schreeuw je toch, breek het dan af zodra je het doorhebt. 'Sorry, ik verhef mijn stem. Ik begin opnieuw.' Jezelf halverwege corrigeren telt ook.

Wat zeg je in plaats van een verwijt

Veel geschreeuw begint met een harde eerste zin. 'Jij denkt ook alleen maar aan jezelf' roept verdediging op, en vanaf daar gaat het snel. Dezelfde boodschap kan zachter beginnen: 'Ik voelde me vanavond alleen met alles. Kun je morgen het eten doen?' Of in plaats van 'Je luistert nooit': 'Ik wil iets vertellen wat me dwarszit. Heb je even tijd?'

De opbouw is steeds hetzelfde. Wat je voelt, waar het over gaat, wat je vraagt. Geen 'altijd' en 'nooit', geen oordeel over het karakter van de ander. Het klinkt in het begin wat stijf. Toch merk je snel dat je partner anders reageert op een vraag dan op een aanklacht.

Wat als je partner tegen jou schreeuwt

Schreeuw niet terug. Praat zelf zachter en langzamer. Zeg één keer duidelijk waar je grens ligt: 'Ik wil hierover praten, maar niet op deze toon. Als het zo doorgaat, loop ik even weg en kom ik over een half uur terug.' Doe dat dan ook.

Maak samen op een rustig moment afspraken: niet schelden, niet schreeuwen, en een pauze als het toch gebeurt. Ben je bang voor je partner, of gaat het schreeuwen samen met dreigen, vernielen of slaan, dan heb je steun van buiten nodig. Je kunt Veilig Thuis gratis bellen op 0800-2000, ook om eerst alleen je verhaal te doen.